Atık Bertarafı İçin Sürdürülebilir Bir Çözüm.. İdeonella Sakaiensis!

Geleneksel geri dönüşüm stratejilerinin aksine biyodegradasyon, PET atıklarının bertarafı için sürdürülebilir bir çözümdür. Poli etilen tereftalat (PET) muhtemelen en yaygın kullanılan plastiktir. Bununla birlikte, kimyasal atıllığı nedeniyle PET atıkları ciddi çevre sorunlarına neden olmaktadır.Fiziksel ve / veya kimyasal işlemler yoluyla geleneksel PET geri dönüşüm teknikleri çok fazla enerji kaynağı tüketir ve genellikle zararlı yan ürünler üretir. Mikroorganizma kaynaklı enzimlerin kullanımı, biyolojik bozunma stratejilerinin geliştirilmesi için yeni ve çevre dostu bir seçenek sağlamıştır. Bu seçenek genellikle plastik enkazlarla zenginleştirilmiş ortamlarda yaşayan ve aşırı durumlarda hücre büyümesi için PET’i ana karbon kaynağı olarak kullanan İdeonella Sakaiensis!

İlk defa 2016’da, Japonya’dan bir araştırma ekibinin laboratuvar tezgâhına düşen bu seferki bakterinin bizim açımızdan çok işe yarar tuhaf alışkanlıkları var. Kendisi PET üzerinde büyüyor ve büyük ölçüde bununla besleniyor. Sözün kısası plastik yiyor diyelim… Peki bunu nasıl yapıyor? Doğanın hikmeti işte! Ideonella sakaiensis isimli bakteri PET polimerini sindirebilen iki özel enzim içeriyor: PETaz ve MHETaz, yani polietilen tereftalataz ile mono-2-hidroksietil tereftalataz. PETaz’ın işi plastiği küçük PET yapılı yapıtaşlarına ayırmak, en başta da MHET’e. Akabinde devreye giren MHETaz’ın görevi ise MHET’i,

plastiğin ana maddesi olan PET’in iki temel yapıtaşına, yani tereftalik asit ve etilen glikole ayrıştırmak. Bakteriyel sindirim sürecinin bu seviyeye kadar inmesi, bizim açımızdan harika bir sonuç doğurmaya aday. Çünkü PET’in yeniden sentezlenmesi açısından hayati öneme sahip bu iki bileşenin söz konusu yolla firesiz elde edilmesi, geri dönüşüm mekanizmasından ham petrol eklenmesi basamağının otomatik olarak çıkmasını sağlıyor. Böylece hiçbir kayıp göstermeyen ya da ilave bileşen gerektirmeyen, döngüsünü kendi içinde tamamlayan, dolayısıyla sürdürülebilirliği yüksek plastik üretimi ve geri dönüşümü, çok yakında mümkün olacak gibi gözüküyor.

Doğa her koşul ve durum için hayal gücümüzün çok ötesinde, çok fazla senaryolar sunuyor. Doğada sadece tüketenler değil, duyularını bu senaryoların derinliğini anlamaya çalışanlarda var. Yoksa sayılarından habersiz olduğumuz bakteri türleri arasında İdeonella Sakaiensis’i fark edemeden plastikler arasında yaşamaya çalışacaktık.

KAYNAKLAR

  1. 1a R.U. Halden , Annu. Rev. Halk Sağlığı 2010 , 31 , 179 – 194 ;
  2. 1b D. Kint , S. Munoz-Guerra , Polym. Int. 1999 , 48 , 346 – 352
  3. 2 D. Carta , G. Cao , C. D′Angeli , Çevre. Sci. Pollut. Res. Int. 2003 , 10 , 390 – 394 .
  4. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/cbic.201800097
  5. “Molecular scissors for plastic waste”, Helmholtz-Zentrum Berlin News, 12 Nisan 2019.
  6. Gottfried J. Palm ve ark., “Structure of the plastic-degrading Ideonella sakaiensis MHETase bound to a substrate”, Nature Communications 10, 12 Nisan 2019.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s